{"id":390,"date":"2025-01-16T07:39:19","date_gmt":"2025-01-16T07:39:19","guid":{"rendered":"https:\/\/seal.ergucu.com\/?p=390"},"modified":"2025-01-16T07:39:19","modified_gmt":"2025-01-16T07:39:19","slug":"halk-sagligi-ozel-sektore-birakilacak-bir-is-degildir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/seal.ergucu.com\/?p=390","title":{"rendered":"HALK SA\u011eLI\u011eI, \u00d6ZEL SEKT\u00d6RE BIRAKILACAK B\u0130R \u0130\u015e DE\u011e\u0130LD\u0130R"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n

HALK SA\u011eLI\u011eI, \u00d6ZEL SEKT\u00d6RE BIRAKILACAK B\u0130R \u0130\u015e DE\u011e\u0130LD\u0130R<\/h2>\n

DR. NUR\u0130YE ORTAYLI:\u00a0 \u201cPANDEM\u0130 KO\u015eULLARINDA A\u015eI OLMAK ELZEM.
\nHALK SA\u011eLI\u011eI \u00d6ZEL SEKT\u00d6RE BIRAKILACAK B\u0130R \u0130\u015e DE\u011e\u0130LD\u0130R.\u201d
\n<\/a><\/em><\/strong>(Spotify Podcast’te s\u00f6yle\u015fimizi dinlemek i\u00e7in ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0131klayabilirsiniz.)<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n


\nPandeminin birinci y\u0131l\u0131n\u0131 Mart ay\u0131nda geride b\u0131rak\u0131rken salg\u0131n y\u00f6netimine dair yap\u0131lmayanlar ve yanl\u0131\u015f yap\u0131lanlar\u0131 konu\u015ftu\u011fumuz b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ard\u0131ndan Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Uzman\u0131 Dr. Nuriye Ortayl\u0131\u2019yla a\u015f\u0131lar\u0131, a\u015f\u0131lama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 ve uygulanmakta olan a\u015f\u0131 politikas\u0131na dair merak edilenleri konu\u015ftuk.<\/em><\/p>\n

Salg\u0131na dair kapal\u0131l\u0131k i\u00e7inde bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 var ve b\u00f6yle olunca sanki salg\u0131n hi\u00e7 bitemeyecek gibi geliyor. Bu da daha \u00e7ok kayg\u0131 veriyor bizlere, ne zaman bitecek ya da daha do\u011fru bir tabirle ne zaman kontrol alt\u0131na al\u0131nacak diye s\u00fcrekli konu\u015fulup duruyor uzad\u0131k\u00e7a s\u00fcre\u00e7…<\/em><\/strong><\/p>\n

Bir kere bizim b\u00fct\u00fcn ki\u015fisel verilerimiz online. Bakanl\u0131k bunlar\u0131 online g\u00f6r\u00fcyor, ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z re\u00e7eteye kadar, T\u00fcrkiye\u2019nin gayet iyi bir sa\u011fl\u0131k veri toplama alt yap\u0131s\u0131 var, bunlar Bakanl\u0131\u011fa gidiyor, bize a\u00e7\u0131klanm\u0131yor. Ne vatanda\u015flara, ne bu konuda ara\u015ft\u0131rma yapmak isteyen akademisyenlere a\u00e7\u0131klan\u0131yor. Bu nas\u0131l bir mant\u0131k anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Sonra da hep beraber salg\u0131nla m\u00fccadele ediyoruz deniyor, hep beraber m\u00fccadele edeceksek bilgileri payla\u015f\u0131n. Bir y\u0131l oldu hala ya\u015fa b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olarak g\u00f6rm\u00fcyoruz verileri. Ayda bir bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda Bakan bir slayt g\u00f6steriyor, oradan anlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Gen\u00e7ler, \u00e7ocuklar ne kadar hastalan\u0131yor, ne kadar \u00f6l\u00fcyor bu \u00e7ok basit bir k\u0131r\u0131l\u0131m asl\u0131nda, DS\u00d6\u2019ye de b\u00f6yle bildirmesi laz\u0131m, b\u00fct\u00fcn \u00fclkeler b\u00f6yle bildiriyor, T\u00fcrkiye bunu yapamayacak kadar aciz bir \u00fclke mi yani, verisini toplay\u0131p \u00fc\u00e7 tane tabloya koyamayacak kadar. Bir gizlilik, bir saklama, b\u00f6yle salg\u0131n y\u00f6netilmez. Salg\u0131n y\u00f6netiminin en temel unsuru g\u00fcven ve \u015feffafl\u0131kt\u0131r.<\/em><\/p>\n

A\u015f\u0131 da bile \u015fimdi, bir takvim a\u00e7\u0131kla, tutturamayabilirsin o takvimi onun bir ay\u0131b\u0131 yok veya a\u015f\u0131 al\u0131rken Astra Zeneca\u2019y\u0131 alm\u0131yoruz o k\u00f6t\u00fc, \u00f6b\u00fcr\u00fc \u015f\u00f6yle, \u00f6yle de\u011fil, alam\u0131yorsun, vermiyorlar, yok \u00e7\u00fcnk\u00fc herkese yetmiyor, bu ay\u0131p da de\u011fil, b\u00fct\u00fcn d\u00fcnya bu durumda, her yerde s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fan\u0131yor, ne var bunu a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yle. Biz bakt\u0131k a\u015f\u0131lara arkada\u015flar, bir tek bunu bulduk, buna da \u015f\u00fck\u00fcr, in\u015fallah \u00f6b\u00fcrleri i\u00e7in de g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcyoruz, dersin, bunda bir \u015fey yok, anla\u015f\u0131labilir bir \u015fey. D\u00fcnyaya yetecek kadar a\u015f\u0131 yok, bir\u00e7ok \u00fclkede hi\u00e7 a\u015f\u0131lanma ba\u015flamam\u0131\u015f. Amerika\u2019da bizden daha \u00e7ok a\u015f\u0131 var, ne yapal\u0131m yani onlar da ba\u015ftan tonla para verdiler, milyar dolarlar yat\u0131rd\u0131lar bu i\u015flere, onun i\u00e7in onlarda \u00e7ok var. Do\u011frular\u0131 s\u00f6ylemekte bir \u015fey yok, vaka say\u0131lar\u0131 art\u0131yor, bunu s\u00f6yle ki herkes aya\u011f\u0131n\u0131 denk als\u0131n.<\/em><\/p>\n

A\u015f\u0131 konusunda, bir \u201ca\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131\u201d da var t\u00fcm d\u00fcnyada, ge\u00e7mi\u015fte \u00e7ocuk a\u015f\u0131lar\u0131na kar\u015f\u0131 da b\u00f6yleydi, \u00e7ocuklar\u0131n geli\u015fimini engellemesi i\u00e7in yap\u0131l\u0131yor denmi\u015fti, do\u011furganl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in denmi\u015fti, hatta \u0131rk\u0131m\u0131z\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in vs b\u00f6yle \u00e7e\u015fitli s\u00f6ylentiler, komplo teorileri vard\u0131. Klasik a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131 Covid s\u00fcrecinde ilk ba\u015flarda sanki \u00e7ok da ortalarda g\u00f6rmedik, bu tarz kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131. Daha sessiz kald\u0131lar sanki bilmem kat\u0131l\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z ama bu bilinmezli\u011fin etkisiyle mi bilemiyorum ancak sonu\u00e7ta \u00f6l\u00fcm var ucunda, hastal\u0131\u011f\u0131n seyri ciddi bir s\u00fcre\u00e7. Her ko\u015fulda a\u015f\u0131y\u0131 reddeden kesim var, bir de \u201ca\u015f\u0131 teredd\u00fcd\u00fc\u201d var. Bu a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n g\u00f6rece sessiz kalmalar\u0131n\u0131 neye ba\u011fl\u0131yorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n

Asl\u0131nda \u00e7ok sessiz de\u011filler, a\u015f\u0131lar ruhsat bile almadan \u00f6nce \u00e7ok dola\u015f\u0131yorlard\u0131 ortada videolarda. Var onlar, yok bu a\u015f\u0131 genlerimizi bozacak, yok bunun arkas\u0131nda Bill Gates var, a\u015f\u0131ya para veriyor ya ondan, b\u00f6yle \u015feyler ortalarda doland\u0131. Bir de yeterli a\u015f\u0131 yok zaten ortada, her isteyen de a\u015f\u0131 olamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, zorlayan da yok a\u015f\u0131 olun diye. Ama a\u015f\u0131laman\u0131n ba\u015f\u0131nda bizim meslekta\u015flar\u0131n \u00e7o\u011fu panik oldu bu a\u015f\u0131 kar\u015f\u0131tlar\u0131 ortaya d\u00f6k\u00fcl\u00fcnce. Ben de\u00a0hi\u00e7 merak etmeyin a\u015f\u0131 gelince olacaklar g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz, dedim. \u00c7\u00fcnk\u00fc sizin dedi\u011finiz de var,
\nbu \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir hastal\u0131k. Ancak tabi sisteme \u00e7ok derin g\u00fcvensizlik duyan insanlar var, onlar yine yapt\u0131rmazlar ama onlar n\u00fcfusun \u00e7ok az bir k\u0131sm\u0131\u2026 Esas \u00f6nemli olan a\u015f\u0131 teredd\u00fct\u00fc. Orada da insanlar \u00e7ok hakl\u0131lar, bizde s\u00fcre\u00e7 iyi y\u00f6netilmedi, Bakan her g\u00fcn birbiriyle \u00e7eli\u015fen \u015feyler s\u00f6yledi, bir g\u00fcn bir a\u015f\u0131y\u0131 k\u00f6t\u00fcledi, ertesi g\u00fcn o a\u015f\u0131 i\u00e7in g\u00f6r\u00fc\u015fme yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Sinovac\u2019la ilgili klinik \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n can\u0131na okudular, \u00f6nceden, erkenden sonu\u00e7 a\u00e7\u0131klayarak,\u00a0hi\u00e7 usul\u00fcne uygun olmayan hatal\u0131 i\u015fler yapt\u0131lar. Do\u011fru d\u00fczg\u00fcn veri \u00e7\u0131kmayacak o y\u00fczden\u00a0faz 3\u2019ten Sinovac\u2019ta, bozdular \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 disiplinsizlik yaparak. Net olmak laz\u0131m, a\u00e7\u0131k olmak laz\u0131m, d\u00fcr\u00fcst olmak laz\u0131m. Bence FDA\u2019n\u0131n bu konuda izledi\u011fi tutum \u00e7ok iyi, onlar zaten her ila\u00e7 her a\u015f\u0131 i\u00e7in ince eleyip s\u0131k dokurlar, ama bu sefer \u00f6zellikle b\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7leri \u00e7ok \u015feffaf y\u00fcr\u00fctt\u00fcler. Normalde vatanda\u015f\u0131n hi\u00e7bir \u015fey anlamayaca\u011f\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla da kat\u0131lmayaca\u011f\u0131 bilimsel kurul tart\u0131\u015fma toplant\u0131s\u0131n\u0131 bile herkese a\u00e7\u0131k online yapt\u0131lar, isteyen girsin dinlesin diye, orada gizli bir \u015fey konu\u015fulmuyor anlam\u0131nda\u2026 Toplant\u0131ya kat\u0131l\u0131p FDA\u2019daki bilim kurulu nas\u0131l ak\u0131l y\u00fcr\u00fct\u00fcyor, verinin neresini eksik, neresini iyi buluyor bunlar\u0131 g\u00f6r\u00fcp inceleyebiliyorsunuz. Her \u015feyi \u00e7ok \u015feffaf yapt\u0131lar bu ad\u0131 ge\u00e7en \u00fc\u00e7 a\u015f\u0131; Moderna ve Biontech Pfizer a\u015f\u0131s\u0131\u2026 Oxford-Astra Zeneca a\u015f\u0131s\u0131 bir miktar \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n\u00a0bir tak\u0131m hatalar\u0131 oldu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 esnas\u0131nda ama en az\u0131ndan bu hatalar\u0131 da a\u00e7\u0131klad\u0131lar\u00a0a\u00e7\u0131k y\u00fcreklilikle, biz \u015funu yanl\u0131\u015f yapm\u0131\u015f\u0131z, diye \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcrken. Bu \u00f6nemli. Bir\u00e7ok insan da kendi karar veremiyorsa hekimine soruyor, bu i\u015fle ilgilendi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc birine soruyor. Mesela Sinovac\u2019la ilgili bana soru sorduklar\u0131nda ben cevap veremiyorum \u00e7\u00fcnk\u00fc yok g\u00f6rmedim veriyi, bas\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131 var elimde. Pandemi ko\u015fullar\u0131nda a\u015f\u0131 olmak elzem.\u00a0\u0130\u015fe yarayacak bir a\u015f\u0131 varsa bunu olmak laz\u0131m. \u00d6zellikle de a\u011f\u0131r bir yan etkisi yoksa, \u00f6yle gibi duruyor Sinovac, duydu\u011fumuz kadar\u0131yla, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir \u015fey yok da. Bari veri toplasalar bu arada, yok verisi 65 ya\u015f \u00fcst\u00fcn\u00fcn\u2026<\/em><\/p>\n

Sonu\u00e7ta bir tak\u0131m g\u00fcvensizlik yaratan yakla\u015f\u0131mlar olsa da pandemi s\u00fcrecinde mutlaka a\u015f\u0131 olunmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyorsunuz.<\/em><\/strong><\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc etkili bir\u00e7ok a\u015f\u0131 var, ihtimal Sinovac da \u00f6yle, yaz\u0131k oldu aceleci partnerlerin elinde 2-3 hafta bekleyemediler sonu\u00e7lar \u00e7\u0131ks\u0131n diye. Az bile koruyor olsa ki Sinovac\u2019la ilgili en \u00f6nemli endi\u015femiz o, koruyuculu\u011fu az olabilir, bu bas\u0131n a\u00e7\u0131klamalar\u0131ndan \u00f6\u011frendi\u011fimiz. Az bile koruyor olsa s\u0131f\u0131rdan iyidir diye d\u00fc\u015f\u00fcnmek laz\u0131m.<\/em><\/p>\n

A\u015f\u0131n\u0131n muhteviyat\u0131na ili\u015fkin de teredd\u00fctte olan insanlar var, i\u00e7indeki maddelerin etkisine dair\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

O hi\u00e7 \u00f6nemli de\u011fil biliyor musunuz.<\/em><\/p>\n

\u0130nsanlar\u0131n a\u015f\u0131lara ya kar\u015f\u0131 ya da teredd\u00fctl\u00fc olmas\u0131 eskiden sanki k\u0131rsal kesimde daha \u00e7ok konu\u015fulur, dillendirilirdi. \u015eimdi bak\u0131yoruz y\u00fcksek e\u011fitim seviyesindeki insanlar taraf\u0131ndan da dile getiriliyor. Bunu neye ba\u011fl\u0131yorsunuz?<\/em><\/strong><\/p>\n

Sonu\u00e7ta kapitalist bir sistemin i\u00e7indeyiz ve k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 i\u015fler yap\u0131l\u0131yor. Asl\u0131nda tarihe bakarsan\u0131z da ila\u00e7 geli\u015ftirme konusunda ciddi hatalar yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 olmu\u015f, ciddi zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f insanlar bu y\u00fczden. Ama \u015funu s\u00f6yleyebilirim, b\u00fct\u00fcn o ac\u0131 tecr\u00fcbelerden de dersler \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f, yeni kurallar eklenmi\u015f. Bir k\u0131sm\u0131na \u015fahit oldu kamuoyu pandemi s\u0131ras\u0131nda a\u015f\u0131 geli\u015ftirmenin, \u00e7ok kompleks bir s\u00fcre\u00e7tir. Ve \u00e7ok s\u0131k\u0131 denetlenir, kurallar\u0131 vard\u0131r, ayin gibidir, yani bir yerini yanl\u0131\u015f yapt\u0131n, olmad\u0131 boz, ba\u015ftan yap \u015feklinde i\u015fler s\u00fcre\u00e7\u2026 \u015eimdi pandemi var diye ruhsat ajanslar\u0131 biraz ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc davran\u0131yorlar, yard\u0131m ediyorlar. Normalde, bu olmam\u0131\u015f, sen git faz 3\u2019\u00fcn\u00fc yeniden yap gel, derler. Halbuki \u015fimdi veriye tek tek bak\u0131l\u0131yor, eksik olan yerleri, i\u015fe yarayabilecek k\u0131s\u0131mlar\u0131, hangi k\u0131sm\u0131n\u0131 yenileyebilirler vs gibi ek \u00e7al\u0131\u015fma yapmalar\u0131 i\u00e7in bunlar \u00e7\u0131k\u0131yor. Biraz ho\u015fg\u00f6r\u00fcl\u00fc davran\u0131l\u0131yor ama buna ra\u011fmen \u00e7ok kompleks bir s\u00fcre\u00e7. Bir a\u015f\u0131n\u0131n ya da bir ilac\u0131n etkili, g\u00fcvenli oldu\u011funu g\u00f6sterebilmek i\u00e7in bir\u00e7ok prosesten ge\u00e7iriliyor, binlerce insan \u00fczerinde deneniyor ve o denemeler desana verdim ilac\u0131 g\u00fcle g\u00fcle,\u015feklinde de\u011fil. O insanlar \u00e7ok s\u0131k\u0131 takip ediliyor, bir\u00e7ok testler yap\u0131l\u0131yor, ilgili ilgisiz her \u015feye bak\u0131l\u0131yor. Mesela belki duymu\u015fsunuzdur Avustralya\u2019da bir \u015firketin geli\u015ftirdi\u011fi a\u015f\u0131, faz 3\u2019te iken, \u00fcstelik \u00fcretimine ba\u015flanm\u0131\u015fken yani aynen Pfizer gibi gelecekken tamamen iptal edildi. Neden? Tek bir nedenle, HIV testi yalanc\u0131 olarak pozitifle\u015ftiriyormu\u015f. \u015eimdi ne alaka HIV ile koronavir\u00fcs diyeceksiniz, \u00e7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan herkese HIV testi de yap\u0131l\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc hem \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015f\u0131nda hem ortas\u0131nda. Bir\u00e7ok teste bak\u0131l\u0131yor, karaci\u011fer fonksiyonlar\u0131na, kan de\u011ferlerine, b\u00f6brek fonksiyonlar\u0131na bak\u0131l\u0131yor, bak\u0131l\u0131yor da bak\u0131l\u0131yor, bunlardan herhangi birisinde bir etki olabilir mi diye\u2026 \u00dcstelik \u00e7al\u0131\u015fmaya kat\u0131lan insanlardan herhangi biri \u00e7ok alakal\u0131 g\u00f6r\u00fcnmeyen en ufak bir \u015fikayetle bile gelse \u00e7al\u0131\u015fma klini\u011fine, onlar \u00e7ok ciddi ara\u015ft\u0131r\u0131l\u0131yor, alt\u0131nda yatan sebepleri bulmak \u00fczere. D\u00fczenli olarak takip ediliyorlar, hem\u015fire telefon ediyor, soruyor. D\u00fczenli olarak kontrole de geliyorlar. Onun i\u00e7in klinik \u00e7al\u0131\u015fma \u00e7ok \u00f6nemli, klinik \u00e7al\u0131\u015fmadan ge\u00e7erek kullan\u0131ma sunulmas\u0131. Sonu\u00e7ta \u015funu s\u00f6yleyece\u011fim, tamam insanlar\u0131n teredd\u00fctlerine ben hak veriyorum, ku\u015fku duymak yanl\u0131\u015f bir \u015fey de\u011fil. Ama bu i\u015flerin i\u00e7inden gelen bir insan olarak \u015funu da biliyorum, ben de uzun s\u00fcre ila\u00e7 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m, \u00e7ok kurallar var, bu kurallar\u0131 atlamak isteyenler de var tabi, ama o kadar kolay de\u011fil. Kurallar\u0131 atlaman\u0131za izin vermezler. Siz vicdans\u0131z olsan\u0131z bile yakalan\u0131rs\u0131n\u0131z ve o noktada b\u00fct\u00fcn mesleki hayat\u0131n\u0131z biter. Onun i\u00e7in ila\u00e7 \u015firketleri o kurallara uyarak yap\u0131yorlar i\u015fi. Hatta belki dikkat etmi\u015fsinizdir, Pfizer-Biontech itiraz etti.<\/em><\/p>\n

\u015eimdi onu soracakt\u0131m.<\/em><\/strong><\/p>\n

Benim verim sadece iki hafta arayla uygulama i\u00e7in, siz \u00fc\u00e7 hafta i\u00e7in a\u00e7\u0131yorsunuz, ben bunun sorumlulu\u011funu almam, dedi. Sistem ona zorluyor \u00e7\u00fcnk\u00fc, sorumlu, bir sorumlulu\u011fu var. \u0130\u015fler onun s\u00f6yledi\u011fi, ilan etti\u011fi gibi \u00e7\u0131kmazsa \u00e7ok pahal\u0131ya patlar bu Pfizer\u2019a.<\/em><\/p>\n

Yani o kadar kolay de\u011fil kalem oynatmak ila\u00e7 veya a\u015f\u0131 geli\u015ftirme s\u00fcre\u00e7lerinde?<\/em><\/strong><\/p>\n

De\u011fil, de\u011fil. Hatta ben size \u015funu s\u00f6yleyeyim, \u00e7ok k\u0131zd\u0131m bu Sinovac a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n b\u00f6yle pald\u0131r k\u00fcld\u00fcr kural\u0131na ayk\u0131r\u0131 bir \u015fekilde bitirilmesine ancak orada bile yine veri var, T\u00fcrkiye\u2019de toplanm\u0131\u015f, iki bine yak\u0131n insan var, Brezilya\u2019da toplanm\u0131\u015f on bine yak\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma var ama kitab\u0131na uygun de\u011fil, bu i\u015fin istatistiki olarak hesaplanan k\u0131sm\u0131 daha b\u00fcy\u00fck. G\u00f6n\u00fcl isterdi ki birka\u00e7 hafta daha sab\u0131rlar\u0131 olup da do\u011fru d\u00fczg\u00fcn o i\u015fleri yapsalard\u0131. Bilmiyorum, belki \u015firketin uluslararas\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma yapma konusunda fazla tecr\u00fcbesi yok, iyi denetleyemedi bu merkezleri. Bunlar tabi iyi i\u015faretler de\u011fil ancak bir yandan da \u015funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrt\u00fcyor insana;\u00a0en az\u0131ndan g\u00fcvenlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok da maj\u00f6r bir problem yok, etkinli\u011fi de bir miktar koruyor, tam koruma y\u00fczdesi konusunda \u00e7e\u015fitli anla\u015fmazl\u0131klar var ama dedi\u011fim gibi elimizde ba\u015fka a\u015f\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda hi\u00e7 yoktan iyidir diye d\u00fc\u015f\u00fcnmek laz\u0131m.<\/em><\/p>\n

\"\"<\/em><\/p>\n

Bir ara bu a\u015f\u0131lama i\u015finin \u00f6zel ila\u00e7 \u015firketlerine verilmesi de tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131 biliyorsunuz, s\u00fcrecin daha \u00e7abuk ve daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclece\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fclerek bu i\u015fi \u00f6zel ila\u00e7 \u015firketleri yaps\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de dillendirildi. Bu tart\u0131\u015fmalara nas\u0131l yakla\u015ft\u0131n\u0131z?<\/em><\/strong><\/p>\n

Bir kere pandemi s\u0131ras\u0131nda bir a\u015f\u0131lama yap\u0131lacaksa bunu devletin yapmas\u0131 laz\u0131m, hele baz\u0131 a\u015f\u0131lar\u0131n parayla sat\u0131lmas\u0131 falan iyice korkun\u00e7 olur. Ben size \u015funu s\u00f6yleyeyim, ge\u00e7enlerde eski bir turizm bakan\u0131 bir yay\u0131nda s\u00f6yl\u00fcyordu, biz turizmcilere teklif geldi, biz a\u015f\u0131y\u0131 sat\u0131n alabiliriz diyor, burada Antalya\u2019da yapar\u0131z, insanlar gelir a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 olur gider, on be\u015f g\u00fcn de otelde kal\u0131r diyor, kendince b\u00f6yle bir \u00e7\u00f6z\u00fcm geli\u015ftirmi\u015f, bu deh\u015fetengiz bir \u015fey. Hangi firma, kim veriyor, orada b\u00f6yle karaborsalar, sahte a\u015f\u0131 pazarlar\u0131 bunlar\u0131n hepsi olur. Bu olacak bir \u015fey de\u011fil. A\u015f\u0131 \u00e7e\u015fidi geldi\u011finde T\u00fcrkiye\u2019ye mesela Pfizer-Biontech, bunu yine plan program i\u00e7inde belli gruplara, \u00f6rne\u011fin kronik hastal\u0131klardan \u015funda \u015funda denendi Pfizer\u2019in a\u015f\u0131s\u0131, o zaman kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan vatanda\u015flara bu a\u015f\u0131y\u0131 yap\u0131yoruz veya 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc verisi olan bir a\u015f\u0131m\u0131z olsayd\u0131 bu ya\u015f grubunu, ya\u015fl\u0131lar\u0131 onunla a\u015f\u0131l\u0131yoruz gibi se\u00e7imler yapmak m\u00fcmk\u00fcn olabilir ancak bunlar\u0131 yine merkezi planlamak laz\u0131m. Bu pandemi bize \u00e7ok net bir \u015fekilde \u015funu g\u00f6sterdi: Halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00f6yle \u00f6zel sekt\u00f6re b\u0131rak\u0131lacak bir i\u015f de\u011fil. Amerika\u2019n\u0131n bu s\u00fcre\u00e7te ba\u015f\u0131na gelen felaketlerin en \u00f6nemli nedeni \u00e7ok \u00f6zelle\u015fmi\u015f bir yap\u0131 olmas\u0131 ve merkezi bir planlaman\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131, hi\u00e7 iyi olmuyor pandemi gibi bir krizle m\u00fccadele etmekte\u2026 Onun i\u00e7in a\u015f\u0131laman\u0131n bu \u015fekilde yap\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Bir tek beni \u015fu endi\u015felendiriyor, 65 ya\u015f \u00fcst\u00fcne hen\u00fcz \u00fc\u00e7 milyon a\u015f\u0131 yap\u0131ld\u0131. Demek ki 75 ya\u015f\u0131n \u00fczerinde a\u015f\u0131 yapt\u0131rmayan \u00f6nemli oranda insan var bu \u00e7ok endi\u015fe verici. Sa\u011fl\u0131k personelinin \u00e7o\u011funun a\u015f\u0131 oldu\u011funu biliyorum oradan \u00e7ok az fire var ama 80 ya\u015f \u00fczeri zaten sa\u011fl\u0131k konusunda \u00e7ok teredd\u00fctleri var hemen hepsinin ek hastal\u0131klar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, ama bu ayn\u0131 zamanda risklerinin de y\u00fcksek oldu\u011fu anlam\u0131na geliyor. B\u00f6yle verisi olmayan bir a\u015f\u0131 olunca da 80ya\u015f \u00fczeri grubun teredd\u00fctleri artt\u0131 ve bu iyi bir \u015fey de\u011fil tabi. \u00c7\u00fcnk\u00fc en \u00e7ok korunmas\u0131 gereken grup onlar. \u00d6l\u00fcmleri azaltacaksak bu gruplar\u0131 korumam\u0131z laz\u0131m.<\/em><\/p>\n

Nas\u0131l ikna olur acaba o grup, a\u015f\u0131 olabilmeleri i\u00e7in?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u0130\u015fte onu diyorum bari a\u015f\u0131y\u0131 yaparken veri toplasalar ya\u015fl\u0131lardan ve onu ilan etseler. Fark\u0131ndaysan\u0131z \u00e7ok da \u00fcstelemiyorlar gelin a\u015f\u0131 olun diye, gelen gelsin gibi bir mant\u0131k var,\u00a0bu da \u00e7ok do\u011fru de\u011fil. \u00c7\u00fcnk\u00fc elimizde s\u0131n\u0131rl\u0131 a\u015f\u0131 var ve riski y\u00fcksek olanlar\u0131 katmaya \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z laz\u0131m bir yandan. Ya da daha \u00e7ok denetimden ge\u00e7mi\u015f bir a\u015f\u0131 bulsunlar 80 ya\u015f \u00fczerine kabul etmeyenlere, belki onu olurlar. \u00c7\u00fcnk\u00fc n\u00fcfus \u00e7ok de\u011fil, 80 ya\u015f \u00fcst\u00fc 1 milyon insan var, onun da yar\u0131s\u0131 a\u015f\u0131land\u0131 Sinovac\u2019la, yar\u0131s\u0131 da mesela Pfizer\u2019la a\u015f\u0131lan\u0131rsa kabul oran\u0131 belki y\u00fckselir diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. A\u015f\u0131 teredd\u00fcd\u00fc ge\u00e7irenler n\u00fcfusun tamam\u0131 i\u00e7indebeni \u00e7ok endi\u015felendirmiyor ama ya\u015fl\u0131lar \u00fczerinde \u00f6zellikle 80 ya\u015f \u00fcst\u00fcyle \u00f6zel olarak ilgilenmek, onlara bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak gerekir.<\/em><\/p>\n

A\u015f\u0131lar\u0131n korumas\u0131na y\u00f6nelik s\u00fcre\u00e7 nas\u0131l i\u015fliyor? A\u015f\u0131land\u0131ktan ka\u00e7 g\u00fcn sonra ve ne kadar s\u00fcreyle koruyor?<\/em><\/strong><\/p>\n

Zaten birinci dozdan sonra yeterli koruma elde edilemedi\u011fi i\u00e7in ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemine hat\u0131rlatma dozudur ikinci doz. Ayn\u0131 a\u015f\u0131y\u0131 yap\u0131yorsunuz, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemine hat\u0131rlat\u0131yorsunuz yeniden. Antikor olu\u015fum tablolar\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda esas etki g\u00f6stermeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 zaman ikinci dozdan iki hafta sonra. Ama \u015funu da s\u00f6yleyeyim, bu a\u015f\u0131da hen\u00fcz \u015funu bilmiyoruz; a\u011f\u0131r hastal\u0131\u011f\u0131 engelledi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor Brezilya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 y\u00fczde 100\u2019e yak\u0131n, bizim Hacettepe\u2019den gelen s\u0131n\u0131rl\u0131 say\u0131daki verimiz de \u00f6yle s\u00f6yl\u00fcyor, a\u011f\u0131r hastal\u0131\u011f\u0131 in\u015fallah engelleyecek zaten en \u00e7ok korktu\u011fumuz o de\u011fil mi, sa\u011fl\u0131k personeli de \u00e7ok kaybettik, ya\u015fl\u0131lardan da kaybettik. \u0130n\u015fallah yo\u011fun bak\u0131ml\u0131k olmayacaklar, \u00f6lmeyecekler. Ama enfeksiyonu al\u0131p ge\u00e7irebilirler ve bula\u015ft\u0131rabilirler hala. Belki de bula\u015ft\u0131rm\u0131yorlar, ama bilmiyoruz. Bunun verisi sonra \u00e7\u0131kacak, san\u0131yorum \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 4-5 ay i\u00e7inde \u00f6\u011frenece\u011fiz. Bu a\u015famada a\u015f\u0131l\u0131 da olsa herkesin maske, mesafe, kalabal\u0131ktan ve kapal\u0131 alanlardan uzak durmas\u0131 laz\u0131m. \u00d6b\u00fcr t\u00fcrl\u00fc salg\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kesemeyiz daha n\u00fcfusun \u00e7o\u011funu a\u015f\u0131lamad\u0131k. Gen\u00e7ler de \u00f6l\u00fcyor, i\u00e7lerinde bir\u00e7ok kronik hastal\u0131\u011f\u0131 olan gen\u00e7 var. Onun i\u00e7in salg\u0131nla m\u00fccadeleye ayn\u0131 \u015fiddette hatta daha \u015fiddetli devam etmemiz laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir de \u015f\u00f6yle bir risk var; n\u00fcfusun bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u015f\u0131lay\u0131p di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc a\u015f\u0131lamazsan\u0131z, a\u015f\u0131ya diren\u00e7li mutantlar\u0131n, varyantlar\u0131n ortal\u0131\u011fa h\u00e2kim olmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z. Say\u0131lar\u0131 da kontrol alt\u0131nda tutman\u0131z laz\u0131m, tedbirlere aynen devam etmek laz\u0131m ki Ekim, Kas\u0131m\u2019da g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz korkun\u00e7 \u00f6l\u00fcm dalgas\u0131n\u0131 bir daha g\u00f6rmeyelim diye umut ediyorum.<\/em><\/p>\n

Toplumun t\u00fcm kesiminin a\u015f\u0131lanmas\u0131 iki seneye mi yay\u0131lacak, nas\u0131l bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde y\u00fcr\u00fcr \u00f6ng\u00f6rmek, kestirmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?<\/em><\/strong><\/p>\n

\u015eu anki a\u015f\u0131lar\u0131n \u00fcretilme kapasitesi 2,5-3 milyar doz. Yani 2 milyara yak\u0131n insan a\u015f\u0131lanabilecek bu sene, o da adil da\u011f\u0131t\u0131lmayacak gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. Biz ortalarda bir yerlerdeyiz yani riskli gruplar\u0131m\u0131z\u0131 a\u015f\u0131layabilece\u011fiz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Baz\u0131 \u00fclkeler hi\u00e7 a\u015f\u0131ya ula\u015famayacak, onun s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 da ya\u015fan\u0131yor bir yandan. Ama bu sene i\u00e7inde \u00fcretim s\u0131n\u0131rl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Onun i\u00e7in b\u00fct\u00fcn n\u00fcfusu a\u015f\u0131lamay\u0131 beklemek \u00e7ok ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil. Ancak bir yandan da yeni a\u015f\u0131lar da geliyor havuza, takip ediyorsunuzdur. Bir tanesi tek dozluk bir a\u015f\u0131, o ciddi bir avantaj. Sonbahara do\u011fru belki daha \u00e7ok iyimser olabiliriz, daha \u00e7ok a\u015f\u0131 alternatifi olabilir elimizde ama \u015fu an hesaplanan kapasiteyle d\u00fcnya n\u00fcfusunun ancak d\u00f6rtte birini, be\u015fte birini a\u015f\u0131layabilece\u011fiz \u015fayet \u00fcretimde problemler \u00e7\u0131kmazsa. Bir de o var. Biyomedikal s\u00fcre\u00e7lerde aksamalar olabilir \u00e7\u00fcnk\u00fc. Koca bir seri \u00fcretirler, bozuk \u00e7\u0131kar, bir \u015fey olur \u00e7\u00f6pe gider. Bunlar\u0131 da beklemek laz\u0131m. Bizde de Bakan 50 milyon, 100 milyon diyor, onu da bir tutam tuzla dinlemek laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7ok zor, \u00fcretimi \u00e7ok zahmetlidir inaktive vir\u00fcs a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n, kapasiteyi art\u0131rmak hi\u00e7 kolay de\u011fil. Onlar da 300 milyon doz \u00fcretebileceklerini s\u00f6ylediler, 100 milyonunu bize mi verecekler, bilmiyorum. Yani \u00fcretim s\u00fcre\u00e7lerinde aksamalar olabilir. Ancak iyidir k\u00f6t\u00fcd\u00fcr yine de benim tahminim, en az\u0131ndan yaza kadar biz risk gruplar\u0131m\u0131z\u0131 a\u015f\u0131lam\u0131\u015f oluruz. Dedi\u011fim gibi bu a\u015f\u0131 teredd\u00fcd\u00fc ge\u00e7irenler n\u00fcfusun tamam\u0131 i\u00e7inde beni \u00e7ok endi\u015felendirmiyor ama ya\u015fl\u0131lar \u00fczerinde \u00f6zellikle 80 ya\u015f \u00fcst\u00fcyle \u00f6zel olarak ilgilenmek, onlara bir \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmak gerekir. Endi\u015feleniyorlar \u00e7\u00fcnk\u00fc genel sa\u011fl\u0131klar\u0131 \u00e7ok iyi de\u011fil, haks\u0131z da de\u011filler.<\/em><\/p>\n

A\u015f\u0131lama s\u00fcreci ve a\u015f\u0131lar konusunda bilimin de sorgulanmas\u0131na dair \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fczce bir yakla\u015f\u0131m da var, zaman zaman \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fcn ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zlemliyoruz. Alt\u0131n\u0131 her daim \u00e7izmekte fayda var diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum, bilimden uzakla\u015fmadan ve sorgulama s\u00fcrecinin de \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fc ka\u00e7\u0131rmadan yapmak gerekiyor ki bu komplo teorileri, g\u00fcvensizlik ortam\u0131 k\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olsun, a\u015f\u0131lar daha fazla kitleye do\u011fru bilgilerle ula\u015fs\u0131n.<\/em><\/strong><\/p>\n

\u015e\u00f6yle bir handikap var tabi, normalde bu s\u00fcre\u00e7ler yani herkes a\u011fr\u0131 kesici, antibiyotik vs kullan\u0131yor, onlar nas\u0131l geli\u015ftiriliyor biliyor musunuz? Bu s\u0131ralar herkesin ilgisi oldu\u011fu i\u00e7in\u00a0bu alana, b\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7ler kamuoyunun \u00e7ok \u00f6n\u00fcnde oluyor. Bu hem iyi bir \u015fey hem de k\u00f6t\u00fc bir \u015fey, \u00e7\u00fcnk\u00fc\u2026<\/em><\/p>\n

Bilen de bilmeyen de konu\u015fuyor.<\/em><\/strong><\/p>\n

Hem o hem de mesela b\u00f6yle olay oluyor: Astra Zeneca\u2019n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 durdurulmu\u015f! Ya her klinik \u00e7al\u0131\u015fma en az be\u015f kere durdurulur. O ne demek, beklenmedik bir ciddi etki g\u00f6zlenmi\u015f, mesela birisi \u00f6lm\u00fc\u015f. K\u0131rk bin ki\u015finin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmada kimse \u00f6lmeyecek mi, \u00f6l\u00fcr. Ama nedir, hemen etik kurul \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 durdurur, o \u00f6l\u00fcm\u00fcn ne oldu\u011fu, neden oldu\u011fu iyice netle\u015ftirilinceye kadar \u00e7al\u0131\u015fmaya yeni hasta al\u0131nmaz. Ancak bu a\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 herkes izledi\u011fi i\u00e7in olay oluyor. Veya ge\u00e7enlerde bir haber \u00e7\u0131kt\u0131, Norve\u00e7\u2019te a\u015f\u0131 olan 18 ya\u015fl\u0131 \u00f6lm\u00fc\u015f. Veya Pfizer a\u015f\u0131s\u0131 y\u00fcz felci yap\u0131yormu\u015f, var, y\u00fcz felci olanlar\u0131n say\u0131s\u0131 \u015firketin verdi\u011fi dosyan\u0131n i\u00e7inde ka\u00e7 ki\u015fi, ama normal n\u00fcfusta g\u00f6r\u00fclenden daha az. Yani k\u0131rk bin ki\u015fiye a\u015f\u0131 yap\u0131yorsan\u0131z tabi ki her t\u00fcrl\u00fc hastal\u0131k, kanser, \u00f6l\u00fcm, intihar, bunlar\u0131n hepsi olacak. \u00d6nemli olan normale g\u00f6re art\u0131r\u0131yor mu, ona bakmak laz\u0131m. Bilim insanlar\u0131 her zaman her konuda anla\u015fmazlar, anla\u015fmamalar\u0131 gerekir zaten, \u00f6teki t\u00fcrl\u00fc bilim geli\u015fmez. Ama tabi bu tart\u0131\u015fmalar kamuoyunun \u00f6n\u00fcnde oluyor. \u0130nsanlar da b\u00f6yle hap gibi \u00e7\u00f6z\u00fcmler bekliyorlar, \u201cAaaa bunlar da bir konuda anla\u015fam\u0131yor, kimin ne dedi\u011fi belli de\u011fil\u201d falan diyorlar, \u00f6yle de\u011fil i\u015fte, bizim i\u00e7in bu s\u00fcre\u00e7 normal. Anormal olan b\u00fct\u00fcn bu tart\u0131\u015fmalar\u0131n kamuoyu \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131km\u0131\u015f olmas\u0131. Bir de tabi \u015fu da var maalesef, orada ben bas\u0131na biraz da kabahat buluyorum, onlar\u0131n daha dikkatli olmas\u0131 laz\u0131m, \u015fimdi pandemi gibi bir durum olunca bu, \u015f\u00f6hret imk\u00e2n\u0131 da sunuyor, herkes atlad\u0131, konuyu bilen de bilmeyen de. \u0130lgili olan olmayan herkes yorumda bulunuyor. Biraz medyadaki arkada\u015flar\u0131n da birilerini \u00e7a\u011f\u0131r\u0131rken bu insan kimdir, nedir, ne yapm\u0131\u015ft\u0131r, diye biraz bakmalar\u0131 laz\u0131m.<\/em><\/p>\n

Her sekt\u00f6rde son y\u0131llarda bir vasatl\u0131k hakim oldu maalesef, meslek gruplar\u0131nda da b\u00f6yle.<\/em><\/strong><\/p>\n

Kendileri de okumuyor, bir kere kendin de okuyacaks\u0131n o konuyla ilgili, o konuda kimler ne i\u015f yap\u0131yor bileceksin, gazetecinin en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fi \u00e7ok say\u0131da insan tan\u0131mas\u0131d\u0131r, kim nedir, ne kadar ciddidir bilmeli, hatta ki\u015filik \u00f6zelliklerini\u2026<\/em><\/p>\n

\u00d6yle olunca iyiyi de se\u00e7ebilme durumu olmuyor. \u00c7ok say\u0131da insan tan\u0131mas\u0131 evet ancak do\u011fru olan\u0131 da \u00e7ekip \u00e7\u0131karabilmesi gerekiyor \u00f6zellikle b\u00f6yle s\u00fcre\u00e7lerde.<\/em><\/strong><\/p>\n

Evet, evet. Nitekim bu i\u015fi iyi yapanlar var ama k\u00f6t\u00fc yapanlar da fazla\u2026<\/em><\/p>\n

Son olarak a\u015f\u0131lara ve a\u015f\u0131lamaya dair bir kez daha vurgulayal\u0131m, \u00f6zellikle a\u015f\u0131lar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine dair, bir \u00e7ekince, bir korku olmas\u0131n insanlarda ve s\u0131ras\u0131 gelen gidip a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 olsun ki pandemi ile m\u00fccadele s\u00fcrecinde yol alal\u0131m, ayn\u0131 yerde patinaj \u00e7ekip durmayal\u0131m.<\/em><\/strong><\/p>\n

Bir de a\u015f\u0131 da olsan\u0131z yine tedbirlere uymaya devam edelim.<\/em><\/p>\n

Evet, a\u015f\u0131 olduk, gev\u015feyelim, hasta olmayaca\u011f\u0131z, bula\u015ft\u0131rmayaca\u011f\u0131z diye bir \u015fey yok, daha az etkiyle s\u00fcreci ge\u00e7iriyoruz, bula\u015ft\u0131rma durumumuz da olabiliyor. O nedenle a\u015f\u0131 olduktan sonra da maske, mesafe ve hijyene, kalabal\u0131klardan uzak durmaya dikkat etmek \u015fart anla\u015f\u0131lan. \u00c7ok te\u015fekk\u00fcrler verdi\u011finiz bilgiler i\u00e7in.<\/em><\/strong><\/p>\n

Aylin ONART
\nYeniden Merhaba Dergisi
\n<\/em>May\u0131s 2021<\/p>\n

<\/em><\/p>\n

(T\u00fcm yaz\u0131lar\u0131m\u0131 Spotify, Google ve Apple Podcast ile birlikte Youtube’ta sesimden dinleyebilirsiniz.)<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/strong><\/p>\n

\"\"<\/em><\/strong><\/a><\/p>\n\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n
\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n

\n

\u00a0–<\/span>\u00a0Daha Fazlas\u0131<\/a><\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

HALK SA\u011eLI\u011eI, \u00d6ZEL SEKT\u00d6RE BIRAKILACAK B\u0130R \u0130\u015e DE\u011e\u0130LD\u0130R DR. NUR\u0130YE ORTAYLI:\u00a0 \u201cPANDEM\u0130 KO\u015eULLARINDA A\u015eI OLMAK ELZEM. HALK SA\u011eLI\u011eI \u00d6ZEL SEKT\u00d6RE […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[73],"tags":[],"class_list":["post-390","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makaleler-tr-makaleler-tr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/390","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=390"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/390\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":391,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/390\/revisions\/391"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=390"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=390"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=390"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}