{"id":387,"date":"2025-01-16T07:37:26","date_gmt":"2025-01-16T07:37:26","guid":{"rendered":"https:\/\/seal.ergucu.com\/?p=387"},"modified":"2025-01-16T07:37:32","modified_gmt":"2025-01-16T07:37:32","slug":"kisitlamalarin-kendisi-artik-saglik-sorunu-olusturmaya-basladi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/seal.ergucu.com\/?p=387","title":{"rendered":"KISITLAMALARIN KEND\u0130S\u0130 ARTIK SA\u011eLIK SORUNU OLU\u015eTURMAYA BA\u015eLADI"},"content":{"rendered":"
\n
\n
\n

KISITLAMALARIN KEND\u0130S\u0130 ARTIK SA\u011eLIK SORUNU OLU\u015eTURMAYA BA\u015eLADI<\/h2>\n

\"\"<\/a><\/em><\/strong><\/p>\n

KISITLAMALARIN KEND\u0130S\u0130 ARTIK SA\u011eLIK SORUNU OLU\u015eTURMAYA BA\u015eLADI.<\/a>
\n<\/a><\/em><\/strong>(Spotify Podcast’te s\u00f6yle\u015fimizi dinlemek i\u00e7in ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 t\u0131klayabilirsiniz.)<\/em><\/p>\n

Bu ay sayfamda yine \u00e7ok k\u0131ymetli bir konu\u011fum var: Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Uzman\u0131 Dr. Nuriye Ortayl\u0131.<\/p>\n

Dr. Nuriye Ortayl\u0131\u2019yla bir senedir hayat\u0131m\u0131zda olan pandemiye ve pandemiyle m\u00fccadelede kat edilen yolla birlikte \u00f6zellikle uygulanmakta olan a\u015f\u0131 politikas\u0131na dair merak edilenleri konu\u015ftuk.<\/p>\n

Yakla\u015f\u0131k ge\u00e7en Mart ay\u0131ndan bu yana art\u0131k tam bir y\u0131l olacak pandemiyle ya\u015f\u0131yoruz. Bir y\u0131ld\u0131r hayat\u0131m\u0131zda bir\u00e7ok \u015fey de\u011fi\u015fti, t\u00fcm d\u00fcnyayla birlikte T\u00fcrkiye de bu de\u011fi\u015fimin ve pandemiyle m\u00fccadelenin i\u00e7inde. \u0130\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz bu d\u00f6neme ve gelinen noktaya dair g\u00f6zlemlerinizi merak ediyorum, genel anlamda nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

Zor bir s\u00fcre\u00e7 tabi insanl\u0131k i\u00e7in hak veriyorum ancak hak vermedi\u011fim husus \u015fu; ba\u015f\u0131m\u0131za gelen s\u0131k\u0131nt\u0131lara dair biraz abart\u0131l\u0131 bir tepki mi veriyoruz diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. \u00d6nce ihtilali, sonra II.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131, arada daha ba\u015fka eziyetleri ya\u015fam\u0131\u015f bir annenin k\u0131z\u0131y\u0131m. \u0130nsanlar\u0131n bu kadar \u00f6ld\u00fck, bittik, mahvolduk demeleri ki tabi ki \u00e7ok b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131 ya\u015fayan kesimler var, yak\u0131nlar\u0131m\u0131z\u0131 kaybettik, hepimizin hayat\u0131 de\u011fi\u015fti ama mesela II.D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019nda Avrupa\u2019n\u0131n nas\u0131l alt \u00fcst oldu\u011funu, insanlar\u0131n neleri neleri kaybettiklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcnce, k\u0131sa bir s\u00fcre de de\u011fil 3-4 sene\u2026 Mesela annem gen\u00e7li\u011fini ya\u015fayamam\u0131\u015f, hayatta kalmas\u0131 \u015fans bir ko\u015fulda oradan oraya s\u00fcr\u00fcnerek, at\u0131larak ve hayatta kald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in kendini \u015fansl\u0131 addederek ge\u00e7irmi\u015f s\u0131k\u0131nt\u0131 i\u00e7inde o 4-5 y\u0131l\u0131n\u0131, sadece sava\u015f y\u0131llar\u0131n\u0131 da de\u011fil sava\u015f sonras\u0131 y\u0131llar\u0131n\u0131 da\u2026 B\u00fct\u00fcn gen\u00e7li\u011fi bir kaosun i\u00e7inde ge\u00e7mi\u015f. Buna ra\u011fmen acaba bu kadar yak\u0131n\u0131r m\u0131yd\u0131? Dolay\u0131s\u0131yla ben biraz hepimizin \u00fczerinde modern insan \u015f\u0131mar\u0131kl\u0131\u011f\u0131 var diye de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Her \u015fey \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olsun istiyoruz, bir kere hayat\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 bile ben size s\u00f6yleyim 70\u2019lerin 80\u2019lerin olay\u0131\u2026 Ondan \u00f6nce bizim atalar\u0131m\u0131z\u0131n hi\u00e7 b\u00f6yle bir beklentisi yoktu; her \u015feyi planlayaca\u011f\u0131z ve her \u015fey planlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi gidecek diye… \u0130nsanlar tatil yapam\u0131yoruz, tatilimizi planlayam\u0131yoruz diye \u015fikayet ediyorlar ya da maske takmayaca\u011f\u0131z, nedir bu sosyal mesafenin sonu diyorlar. Bunlar bana abart\u0131l\u0131 tepkiler olarak geliyor. Bence bilimin sayesinde -ki ba\u015f\u0131ndan itibaren tabi bilinmezlikler vard\u0131, tabi \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen \u015feyler var-, bunun bir hastal\u0131k oldu\u011fu, hastal\u0131\u011f\u0131n etkeninin ne oldu\u011fu, test yaparak tan\u0131 konabilece\u011fi, iyidir k\u00f6t\u00fcd\u00fcr \u00e7ok \u015fahane olmasa bile hastanede bir tedavisinin oldu\u011fu gibi bir\u00e7ok \u015fey biliyoruz. Buna ra\u011fmen infial halinde bir\u00e7ok insan. Bu da bana a\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 biraz tuhaf geliyor. \u0130\u015fin bana g\u00f6re olan genel g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc bu, onun d\u0131\u015f\u0131nda beraber ayr\u0131nt\u0131lara girelim.<\/p>\n

Fazla m\u00fccadele g\u00f6rmeme olabilir mi dersiniz bunun nedeni?<\/strong><\/p>\n

Yani bir hayat tarz\u0131 geli\u015ftirmi\u015fiz ve o hayat tarz\u0131n\u0131n aynen s\u00fcrmesini bekliyoruz, bir an \u00f6nce de ona d\u00f6nmek istiyoruz. Niye bu pandemiler oluyor, acaba eskiden s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz hayat \u00e7ok do\u011fru muydu diye d\u00fc\u015f\u00fcnen daha az mesela\u2026 Tersine bence pandemi, bence ne kadar k\u00f6t\u00fc bir toplum d\u00fczeni kurdu\u011fumuzun, ne kadar adaletsiz, e\u015fitsiz oldu\u011funun ve ne kadar felaketlerle ba\u015fa \u00e7\u0131kma konusunda zay\u0131f yap\u0131lar in\u015fa etti\u011fimizin bir\u00e7ok i\u015faretini verdi. \u00d6yle de\u011fil mi? \u015eimdi a\u015f\u0131da bile g\u00f6r\u00fcyoruz zengin \u00fclkelerin vatanda\u015flar\u0131n\u0131n durumu farkl\u0131, bu arada y\u00fcz k\u00fcsur \u00fclkede sa\u011fl\u0131k personeli daha a\u015f\u0131lanmaya ba\u015flanmad\u0131, umut ediyoruz ki bu ay\u0131n sonunda ba\u015flayacak. \u00d6te yandan zengin \u00fclkedeki insanlar da her \u015feyi ele\u015ftiriyor bir yandan, s\u0131ra beklemeyi ele\u015ftiriyor, her \u015feyin d\u00fczenli olmamas\u0131n\u0131 ele\u015ftiriyor vs. Ele\u015ftirel olmak iyi tabi tamam ama b\u00fcy\u00fck bir e\u015fitsizlik var mesela, ele\u015ftiri oklar\u0131m\u0131z\u0131 buna y\u00f6neltsek, b\u00fcy\u00fck bir adaletsizlik var, bu t\u00fcr \u015feylere hi\u00e7 dikkat etmiyoruz.<\/p>\n

\u0130kincisi bu pandemi niye bu kadar \u00e7abuk yay\u0131ld\u0131, kusura bakmay\u0131n yani global ekonomi, iyi ki u\u00e7aklar var, hepimiz gerekli gereksiz oraya buraya gidip duruyoruz. Tabi ki \u00e7ok gerekli seyahatler de var ama nas\u0131l inan\u0131lmaz bir hareketlilik mesela Kuzey \u0130talya\u2019daki patlama noktalar\u0131ndan biri kongre turizmi, keza ABD\u2019de de\u2026 B\u00fct\u00fcn bunlar gerekli miydi \u015fimdi online yapabiliyoruz, \u00e7ok gerekli de\u011filmi\u015f g\u00f6rebiliyoruz.\u00a0 Yani \u015funu demek istiyorum; bir gezegenin \u00fcst\u00fcnde ya\u015f\u0131yoruz, \u00e7ok fazla say\u0131day\u0131z bir kere, n\u00fcfusumuzu hi\u00e7bir \u015fekilde kontrol etmedik, gezegenin kald\u0131rabilece\u011finden \u00e7ok fazla n\u00fcfusumuz var. Bunun \u00f6tesinde bir de a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketmek, do\u011fal olmayan ve a\u015f\u0131r\u0131 rahat bir \u015fekilde ya\u015famak var, bunlar\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek istiyoruz. Bu \u00e7ok m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil, DS\u00d6 de ba\u015fka pandemilere haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olun diyor, bunu atlatsak bile bu pandeminin \u00e7\u0131kma nedenleri hala ortal\u0131kta\u2026 Nedir onlar, hayvanlar\u0131n habitatlar\u0131na sald\u0131rd\u0131k, s\u00fcrekli onlar\u0131 iteliyoruz ve itelerken de onlarla fazlaca temas ediyoruz ve daha \u00f6nceden tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mikroorganizmalarla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. Di\u011feri; tamam k\u00fcresel bir d\u00fcnyaday\u0131z ama inan\u0131lmaz bir k\u00fcresel hareketlilik var ve \u00fcstelik bu b\u00f6yle belli \u015fehirlerde belli merkezlerde yo\u011funla\u015f\u0131yor. Zaten salg\u0131n\u0131n ilk patlad\u0131\u011f\u0131 yerlere bak\u0131n bunlar d\u00fcnyayla \u00e7ok \u00e7e\u015fitli \u015fekilde ba\u011flant\u0131l\u0131 olan yerler. B\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 sorgulamam\u0131z laz\u0131m, bundan sonra daha dengeli, daha uyumlu bir hayat ya\u015famam\u0131z gerekti\u011fini, \u00e7evremizle, gezegenle ve birbirimizle\u2026<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

DS\u00d6, Wuhan\u2019da Covid-19\u2019un k\u00f6kenini incelerkenTayland\u2019da koronavir\u00fcse \u00e7ok benzeyen hatta Covid-19\u2019un akrabas\u0131 olarak tan\u0131mlanan yeni bir vir\u00fcs ke\u015ffedildi\u011fini belirtti. Anla\u015f\u0131lan bu vir\u00fcslerin mutasyonlarla biri bitecek di\u011feri ba\u015flayacak ve bu b\u00f6yle devam edecek. \u00d6yle olunca tamam \u00f6nce sa\u011fl\u0131k diyoruz ama hayatlar\u0131m\u0131z\u0131 da idame ettirmek durumunday\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla insanlar da hayat\u0131m\u0131z\u0131 hep mi ask\u0131ya alaca\u011f\u0131z, art\u0131k hep mi b\u00f6yle ya\u015fayaca\u011f\u0131z diye kayg\u0131l\u0131 bir halde soruyor ara ara?\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n

Hep b\u00f6yle ya\u015famayaca\u011f\u0131z herhalde, zaten \u00e7\u00f6z\u00fcm yoluna girildi gibi\u2026 Nas\u0131l korunulaca\u011f\u0131n\u0131, nas\u0131l bask\u0131lanaca\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz. Bat\u0131 Avrupa ve Amerika bunu ba\u015faramad\u0131, biz de ba\u015faramad\u0131k, dersimizi iyi \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in, ciddi olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in\u2026 Ama Asya\u2019ya bak\u0131n, Asya yendi vir\u00fcs\u00fc asl\u0131nda, Asya Pasifik \u00dclkeleri de dahil, Avustralya, Yeni Zelanda, Singapur, Hong Kong\u2019u, koca \u00c7in\u2019i, Laos\u2019u, Kambo\u00e7ya\u2019s\u0131 fakiriyle zenginiyle vir\u00fcs\u00fc bir kere o b\u00f6lgede kontrol alt\u0131na almay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc devleti y\u00f6netenler bu i\u015fi en ba\u015f\u0131ndan \u00e7ok ciddiye ald\u0131lar. Halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00f6rg\u00fctlerini \u00e7ok iyi kurmu\u015flard\u0131 Sars\u2019tan bu yana, \u00e7ok iyi filyasyon yapt\u0131lar. Bizdeki gibi kimsenin eli titremedi, bir vaka \u00e7\u0131kt\u0131 diye koca bir \u015fehir kapat\u0131ld\u0131, karantinaya al\u0131nd\u0131 15 g\u00fcn, \u00e7ok s\u0131k\u0131 karantinalar uygulad\u0131lar. Bizdeki gibi \u00f6yle ak\u015fam evde otur, g\u00fcnd\u00fcz \u00e7\u0131k istedi\u011fin gibi gez de\u011fil, vir\u00fcs\u00fcn kulu\u00e7ka s\u00fcresinin kat be kat \u00fcst\u00fcnde g\u00fcnlerce kimse kimseyle temas etmeyecek \u015fekilde karantinalar uygulad\u0131lar ve \u015fimdi meyvesini de topluyorlar. Hepi topu bak\u0131yorum Vietnam\u2019da 8 hafta kapand\u0131lar, bir de yaz\u0131n bir \u015fehirlerini tamamen kapatt\u0131lar 4 hafta s\u00fcreyle, onun d\u0131\u015f\u0131nda hayata normal devam ediyorlar. \u00c7in\u2019de Wuhan\u2019da \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda da ayn\u0131 \u015fekilde ki o zaman kulu\u00e7ka s\u00fcresini falan da bilmiyorlard\u0131, 8 veya 12 hafta t\u00fcm \u015fehri kapatt\u0131lar. Bize bak\u0131n biz Nisan\u2019dan beri bir normale d\u00f6nemedik, normal dedi\u011fim hani hep korkuyla ya\u015fad\u0131k. Yaz\u0131n yasaklar kald\u0131r\u0131ld\u0131 ama akl\u0131 ba\u015f\u0131nda hi\u00e7 kimse hareket etmedi, kimseyle temas etmedi, \u00e7ok tehlikeliydi ve etrafta vaka vard\u0131 biz biliyorduk, yani hekimler biliyordu. Bu vatanda\u015fa da ilan edilmiyordu, vur patlas\u0131n \u00e7al oynas\u0131n yapt\u0131k ve Ekim-Kas\u0131m\u2019da bunun bedelini \u00e7ok a\u011f\u0131r bir \u015fekilde \u00f6dedik hala da s\u00fcr\u00fcyor. Biz ba\u015ftan vir\u00fcs\u00fc kontrol etmek, vir\u00fcss\u00fcz bir \u00fclke yaratmak \u00fczerine kurmad\u0131k maalesef planlar\u0131m\u0131z\u0131. Bahar aylar\u0131nda ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z tedbirler de s\u00f6yle\u2026 Bayramlarda \u00fc\u00e7 g\u00fcn soka\u011fa \u00e7\u0131kma, kapat, haftasonu kal, sonra a\u00e7, vir\u00fcs\u00fcn davran\u0131\u015f\u0131 bu de\u011fil, olmaz. Bunu da ekonomik kayg\u0131larla yapt\u0131lar, hi\u00e7 bilim insanlar\u0131na da kulak vermiyorlar, Ko\u00e7 \u00dcniversitesi\u2019nden Odt\u00fc\u2019den gayet sayg\u0131n ekonomistler bunun modellemesini yapt\u0131. Nisan\u2019da 4 hafta kapansayd\u0131k, hem yar\u0131 yar\u0131ya daha az insan \u00f6lecekti, hem ekonomik kayg\u0131m\u0131z ayn\u0131 olacakt\u0131, \u00fcstelik yaza daha s\u0131f\u0131ra yak\u0131n rakamlarla girdi\u011fimiz i\u00e7in ve sonbaharda da devam edece\u011fi i\u00e7in sonradan daha az etkilenecektik. Vir\u00fcs agresif bir vir\u00fcs, kulu\u00e7ka s\u00fcresini tamamlayacak izolasyonlar yap\u0131lmal\u0131, b\u00f6yle zamana yayarak, hafif hafif yar\u0131m yamalak tedbirlerle gidince bu hi\u00e7 bitmiyor, Demokles\u2019in k\u0131l\u0131c\u0131 gibi tepemizde. Halbuki erken davran\u0131p, vir\u00fcs\u00fcn gerektirdi\u011fi agresiflikte cevap veren \u00fclkeler daha ba\u015far\u0131l\u0131 oldular, olduk\u00e7a da normal ya\u015f\u0131yorlar. Aral\u0131k ay\u0131nda Yeni Zelanda\u2019da se\u00e7imler yenilendi biliyorsunuz, onun haberini izlerken bir irkildim \u00e7\u00fcnk\u00fc se\u00e7im zaferiyle hepsi birbirine sar\u0131l\u0131p \u00f6p\u00fc\u015ft\u00fcler. Sonra d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm niye \u00f6p\u00fc\u015fmesinler, son vaka Yeni Zelanda\u2019da \u00fc\u00e7 ay \u00f6nce ilan edildi, sonra da vaka yok, deli gibi de filyasyon yap\u0131yorlar, biliyorlar yani i\u015fi niye sar\u0131l\u0131p \u00f6p\u00fc\u015fmesinler. Biz kimseye sar\u0131l\u0131p \u00f6pmeyeli neredeyse bir y\u0131l oldu, kimseye sar\u0131l\u0131p \u00f6pemiyoruz. S\u00f6ylemek istedi\u011fim bu, i\u015fi ciddiye al\u0131p bir tak\u0131m s\u0131k\u0131nt\u0131lara ba\u015ftan raz\u0131 olan ve disiplinli olan toplumlar bu i\u015fi daha kolay atlatt\u0131lar. Vir\u00fcsle pazarl\u0131k edece\u011fini zannedenler, yan kap\u0131dan ge\u00e7ebilece\u011fini sananlar hala daha s\u00fcr\u00fcn\u00fcyorlar ve daha ne kadar s\u00fcr\u00fcnecekler bilemiyoruz.<\/p>\n

Bir strateji dahilinde y\u00f6netilmedi salg\u0131nla m\u00fccadele s\u00fcreci diyorsunuz k\u0131saca ve hala da olu\u015fturulan bir strateji yok de\u011fil mi?\u00a0<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikler nedir bilmiyoruz ama ben size s\u00f6yleyim, \u00f6ncelik ticareti a\u00e7\u0131k tutmak ama bu yanl\u0131\u015f hesap, defalarca s\u00f6ylendi, salg\u0131n\u0131 kontrol etmeden bunlar\u0131 yapam\u0131yorsun. \u015e\u00f6yle bir \u00f6nceli\u011fimiz yok, bir\u00e7ok \u00fclkenin b\u00f6yle bir \u00f6nceli\u011fi var: Okullar\u0131 a\u00e7\u0131k tutmak. Bu da \u00e7ok \u00f6nemli bir ekonomik kay\u0131p,\u00a0 sosyal ve psikolojik kayb\u0131 bir yana\u2026 Anne babalar\u0131n \u00fcretkenliklerini azaltan bir \u015fey \u00e7ocuklar\u0131n evde olmas\u0131, ikincisi OECD hesaplam\u0131\u015f 3 trilyon dolar kay\u0131p\u2026 Bir senesini kaybettik biz 5 ya\u015fla 25 ya\u015f aras\u0131 gelece\u011fimiz dedi\u011fimiz \u00e7ocuklar\u0131n, gen\u00e7lerin\u2026 \u00dc\u00e7 ay olsa o kadar \u00f6nemli de\u011fil ama s\u00fcre uzay\u0131nca yetenek kay\u0131plar\u0131n\u0131n bir k\u0131sm\u0131 kal\u0131c\u0131 hale geliyor. Sizin dedi\u011finiz gibi velilerin de ortaya \u00e7\u0131k\u0131p seslerini \u00e7\u0131karmas\u0131 laz\u0131m. \u0130lk okullar\u0131 kapat\u0131yoruz, en kolay o geliyor bize, en son da onlar\u0131 a\u00e7\u0131yoruz halbuki tam tersi olmal\u0131. G\u00f6rd\u00fcn\u00fcz Almanya b\u00fct\u00fcn \u00fclkeyi kapatt\u0131, ilkokullar ve anaokullar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131. Bu yap\u0131labilir bir \u015fey \u00e7\u00fcnk\u00fc riski d\u00fc\u015f\u00fck.<\/p>\n

Zaten o ya\u015f grubunu sanal ortamda bir bilgisayar ve kamera kar\u015f\u0131s\u0131nda tutmak ne kadar m\u00fcmk\u00fcn olabilir ki? Etraf\u0131m\u0131zda o ya\u015f grubu \u00e7ocuklar\u0131 olan dostlar\u0131m\u0131zdan g\u00f6r\u00fcyoruz ne kadar zorland\u0131klar\u0131n\u0131, \u00f6zellikle \u00e7al\u0131\u015fan kesim i\u00e7in, mutlaka \u00e7ocu\u011fun ba\u015f\u0131nda yard\u0131mc\u0131 bir ki\u015fi olmas\u0131 gerekiyor. \u00c7ocu\u011fun kamera kar\u015f\u0131s\u0131nda hocayla temas etmesi, s\u0131k\u0131lmadan, odak kaybetmeden ileti\u015fim halinde olmas\u0131 \u00e7ok zor. Nas\u0131l kazanaca\u011f\u0131z bu \u00e7ocuklar\u0131, kaybetmeden nas\u0131l yol ald\u0131rabiliriz dersiniz?<\/strong><\/p>\n

Bence 1 Mart itibar\u0131yla diye yine takvim hedefi olmadan, \u015fehir baz\u0131nda da madem a\u00e7\u0131klayacaklar, n\u00fcfusun aktif enfeksiyonun y\u00fcz binde 50\u2019nin alt\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc yerle\u015fim birimlerinde ilkokullar\u0131 ve anaokullar\u0131 hemen, onu izleyen iki haftal\u0131k g\u00f6zlemden sonra ortaokullar\u0131 ve liseleri a\u00e7mak laz\u0131m. \u015eu an y\u00fcz binde 100\u2019\u00fcn \u00fczerinde vaka say\u0131s\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de dolay\u0131s\u0131yla bunu yapmak i\u00e7in de di\u011fer sekt\u00f6rleri otelleri ve avmleri kapatmak laz\u0131m. Tabi giderek zorla\u015f\u0131yor bu, insanlar da b\u0131kt\u0131 ama ke\u015fke bunu Kas\u0131m\u2019da yapsayd\u0131k. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc \u00f6n\u00fcn\u00fc alamay\u0131z.<\/p>\n

Okullar konusunun da pandeminin ba\u015f\u0131nda ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z o bilinmezlik gibi, yeteri kadar do\u011fru bilgiyle beslenmemesi nedeniyle \u2018\u00e7ocu\u011fuma da bula\u015f\u0131r\u2019 endi\u015fesi ve kayg\u0131s\u0131 velilerin geri durmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131 sanki, ne dersiniz?<\/strong><\/p>\n

Okullar salg\u0131n\u0131n en ba\u015f\u0131nda tedbiren hemen kapat\u0131ld\u0131 tamam g\u00fczel ama bu salg\u0131n\u0131 ya\u015fad\u0131k\u00e7a ve tecr\u00fcbe edinip bilgiler biriktik\u00e7e \u00f6\u011frendik ki, okullar salg\u0131na kaynakl\u0131k etmiyor, salg\u0131na benzin d\u00f6km\u00fcyor ama toplumda bula\u015fma y\u00fcksekse okullar da bundan etkileniyor. Okullarda bula\u015fma az oluyor, \u00f6zellikle k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar aras\u0131nda bula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k \u00e7ok az, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklardan eri\u015fkinlere de bula\u015ft\u0131r\u0131c\u0131l\u0131k \u00e7ok az, bak\u0131n ama hep \u00e7ok az diyorum, s\u0131f\u0131r demiyorum. Bir risk var. Ama bu kabul edilebilir bir risk. Yani siz o \u00e7ocu\u011fu d\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6t\u00fcr\u00fcyorsan\u0131z daha fazla, okula g\u00f6nderiyorsan\u0131z daha az.\u00a0 Hangisini tercih edeceksiniz, hangisi daha \u00f6nemli? Toplum olarak bunlara karar vermemiz laz\u0131m. \u00d6ncelik, strateji derken bunu diyorum. Bunu h\u00fck\u00fcmetin a\u00e7\u0131k\u00e7a \u00f6n\u00fcm\u00fcze koymas\u0131 ve tart\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131n\u0131 beklerdim, demokratik \u00fclkelerde bu b\u00f6yle oluyor. Veliler bilgilendirilip bu tart\u0131\u015fmalara kat\u0131l\u0131yor, bu \u00e7ok \u00f6nemli, insanlar kat\u0131l\u0131rlarsa sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 benimserler, yoksa zorla kimseye bir \u015fey yapt\u0131ramazs\u0131n\u0131z, yani okulu a\u00e7ars\u0131n\u0131z millet \u00e7ocu\u011funu g\u00f6ndermez \u00f6yle olursa. Tabi belli tedbirler al\u0131nmas\u0131 laz\u0131m b\u00fct\u00fcn okulun ayn\u0131 anda ba\u015flamamas\u0131 laz\u0131m, saatlerin kayd\u0131r\u0131lmas\u0131 laz\u0131m, farkl\u0131 saatlerde s\u0131n\u0131flar\u0131n okulda olmas\u0131 laz\u0131m. Hareketlili\u011fin azalmas\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in. Okullar\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 sizin i\u00e7in \u00f6ncelikse bunu yapman\u0131n yollar\u0131n\u0131 arars\u0131n\u0131z.\u00a0 Kesintisiz e\u011fitimin sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in toplumda bula\u015fman\u0131n belli bir y\u00fczdenin alt\u0131na d\u00fc\u015fmesi laz\u0131m dedi\u011fim gibi. Vaka say\u0131lar\u0131 \u00fc\u00e7 binin alt\u0131nda olmal\u0131. Bu arada problemler de ortaya \u00e7\u0131kt\u0131, dezavantajl\u0131 gruplar \u00e7ok geride kal\u0131yor, alt\u0131 milyona yak\u0131n \u00e7ocuk hi\u00e7bir \u015fekilde sisteme eri\u015femiyor, geriye kalan on iki milyonun y\u00fczde 30\u2019u annesinin, babas\u0131n\u0131n, day\u0131s\u0131n\u0131n cep telefonundan izlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor, ne kadar verimli o belli de\u011fil, bir ay, iki ay gidersiniz b\u00f6yle ama bir y\u0131l olmu\u015f. G\u00f6zden ge\u00e7irelim yapt\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131, yanl\u0131\u015fta \u0131srar etmemeli. \u0130n\u015fallah i\u015fler yolunda giderse biraz gev\u015femeye ba\u015flayabiliriz hedefler dedi\u011fim gibi olur ve tutarsa, \u00f6zellikle de Nisan veya May\u0131s ay\u0131nda da a\u015f\u0131lanan gruptan, ki onlar maalesef en \u00e7ok kaybetti\u011fimiz grup ya\u015fl\u0131lar ve sa\u011fl\u0131k \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131, oradan da \u00e7ok az etkilenme olursa yine tabi maskeyle, mesafeyle, yine d\u00fc\u011f\u00fcn dernek olmadan yani siyasi parti kongreleri yap\u0131l\u0131yor, inanam\u0131yorum.<\/p>\n

\u00c7ocuklar ve gen\u00e7lerle birlikte en \u00e7ok etkilenen 65 ya\u015f ve \u00fcst\u00fcne gelecek olursak, yeri geldi hi\u00e7 mi sosyalle\u015fmeyece\u011fiz diye sordular, hayatlar\u0131n\u0131 idame ettirmek zorundalar bir yandan, \u00e7\u0131k\u0131p maa\u015flar\u0131n\u0131 almalar\u0131, faturalar\u0131n\u0131 \u00f6demeleri gibi farkl\u0131 i\u015fleri, ihtiya\u00e7lar\u0131 var\u00a0 yanlar\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olacak biri de yoksa \u00e7ok zorlan\u0131yorlar hele de dijitalle ili\u015fkileri yok denecek kadar az, 10.00-13.00 aras\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131na izin veriliyor ve \u00e7ok yetersiz tabi. Ya\u015fl\u0131 haklar\u0131n\u0131 ihlal etmi\u015f olmuyor muyuz bu kadar k\u0131s\u0131tlamayla?<\/strong><\/p>\n

Aynen, tam a\u011fz\u0131mdan ald\u0131n\u0131z, bu bir hak ihlali\u2026 \u00c7ocuklar\u0131n ve ya\u015fl\u0131lar\u0131n d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131lmamas\u0131 hatta ge\u00e7en g\u00fcn deh\u015fete kap\u0131ld\u0131m toplu ta\u015f\u0131may\u0131 kullanmalar\u0131n\u0131n yasaklanmas\u0131, nas\u0131l olur, vatanda\u015f bu insanlar. Bu bir hak ihlali, bunun hi\u00e7bir t\u0131bbi gerek\u00e7esi yok. Kan\u0131tlas\u0131nlar, ya\u015fl\u0131lar soka\u011fa \u00e7\u0131kmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha az enfekte oluyorlar diye, yok. Bak\u0131yorsunuz T\u00fcrkiye\u2019de 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc \u00f6l\u00fcm oranlar\u0131 da Avrupa\u2019dan daha d\u00fc\u015f\u00fck de\u011fil Nisan ay\u0131nda bile, yay\u0131nlamad\u0131lar bize s\u00f6ylemiyorlar ama Bakan yard\u0131mc\u0131lar\u0131ndan biri akademik kariyer yapmak niyetinde o bir yay\u0131n yapm\u0131\u015f, oradan bakt\u0131m say\u0131lara, art\u0131 Bakan\u0131n kendisi defalarca s\u00f6yledi, en \u00e7ok bula\u015fma evde oluyor, ya\u015fl\u0131lar\u0131n %85\u2019ine evde bula\u015f\u0131yor diye.<\/p>\n

\u00a0<\/em><\/p>\n

Devam\u0131 gelecek say\u0131da…<\/em><\/p>\n

Aylin ONART
\nDevir Dergisi
\n<\/em>\u015eubat 2021<\/em><\/p>\n

 <\/p>\n

(T\u00fcm yaz\u0131lar\u0131m\u0131 Spotify, Google ve Apple Podcast ile birlikte Youtube’ta sesimden dinleyebilirsiniz.)<\/em><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/em><\/p>\n

\u00a0<\/em><\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n\"\"<\/a><\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
\n
\u00a0–<\/span>\u00a0Daha Fazlas\u0131<\/a><\/div>\n<\/div>\n
<\/div>\n
<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

KISITLAMALARIN KEND\u0130S\u0130 ARTIK SA\u011eLIK SORUNU OLU\u015eTURMAYA BA\u015eLADI KISITLAMALARIN KEND\u0130S\u0130 ARTIK SA\u011eLIK SORUNU OLU\u015eTURMAYA BA\u015eLADI. (Spotify Podcast’te s\u00f6yle\u015fimizi dinlemek i\u00e7in ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","theme-transparent-header-meta":"default","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"set","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[73],"tags":[],"class_list":["post-387","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-makaleler-tr-makaleler-tr"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/387","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=387"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/387\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":389,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/387\/revisions\/389"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=387"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=387"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/seal.ergucu.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=387"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}